Najpopularniejsze polskie przysłowia, których znaczenie powinieneś znać

W każdym języku istnieje pewna grupa zwrotów, która w sposób bezpośredni lub metaforyczny  wyraża pouczenie, przestrogę, bądź też ogólną myśl.  Mowa tutaj oczywiście o przysłowiach i powiedzeniach.  W tym artykule postaram się zaprezentować Wam najczęściej stosowane polskie przysłowia oraz  ich znaczenie.

Wywodzą się one najczęściej z tradycji ludowej. Najpopularniejsze porzekadła polskie niosą  ze sobą dobre rady, pouczenia na temat  właściwego postępowania, a także spostrzeżenia dotyczące otaczającego nas świata. Znajomość oraz właściwe używanie mądrości ludowych nie tylko wzbogaca język, ale także podnosi wartość wypowiedzi, pozwalając na precyzyjne oddanie myśli

Jakie są najpopularniejsze polskie przysłowia?

1.   Bez pracy nie ma kołaczy

Bez wątpienia każdy z nas słyszał to przysłowie przynajmniej raz w życiu, ale czy wiemy co dokładnie ono oznacza? Powiedzenie to było dawniej jednym z częściej stosowanych na ziemiach polskich. Przypomina ono, że bez ciężkiej pracy i wytrwałości niczego się nie osiągnie, nie dojdzie się do celu. Żeby w pełni zrozumieć znaczenie tej mądrości trzeba wiedzieć czym dokładnie jest kołacz.

Kołacz jest to kolisty placek wypiekany z pszennej, bądź też żytniej mąki. Kołacze były tradycyjnym staropolskim ciastem świątecznym lub weselnym. Ich wypiekom towarzyszyły przeróżne czynności obrzędowe, które wymagały sporego wysiłku. Stąd też takie znaczenie przysłowia, a nie inne.

Co oznacza przysłowie bez pracy nie ma kołaczy?

2.   Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda

Osobom, które nie są świadome, jak ważne i cenne były konie w przeszłości, powiedzenie może wydawać się co najmniej dziwne. Ale skąd  ono się wzięło? Już śpieszę z wyjaśnieniem.

W przeszłości konie były głównym środkiem transportu i ogromną pomocą w pracy. Zakup konia wiązał się też z niemałym wydatkiem. Stad też prezent w postaci takiego zwierzęcia był czymś naprawdę  wyjątkowym, bez względu na stan w jakim się ono znajdowało. Co więc oznacza to powiedzenie? Oznacza ono, że jeśli otrzymamy coś za darmo, w prezencie, to nie powinno się tego w żaden sposób krytykować i na to narzekać .

3.   Fortuna kołem się toczy.

Pewnie wielu z Was słyszało to powiedzenie w teleturniejach telewizyjnych, kiedy po serii wygranych rund zawodnik nagle przegrywał. Oznacza ono, że w każdej chwili los może się niespodziewanie odmienić na dobre lub złe, że szczęście przeplata się na zmianę z  nieszczęściem. Taka jest kolej rzeczy.

Pomimo, że powiedzenie to jest uważane za typowo polskie, jego korzenie sięgają aż do Rzymu. Fortuna była bowiem w Mitologii Rzymskiej boginią przeznaczenia, a na różnego rodzaju malowidłach jej postać przedstawiano właśnie wraz z kołem. Innym polskim przysłowiem, które znaczy dokładnie to samo jest „Raz na wozie, raz pod wozem”.

4.   Nie chwal dnia przed zachodem słońca.

Jest to kolejne powszechnie znane i często stosowane polskie przysłowie, którego znaczenie jest bardzo proste: „Nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz się rozczarować”. Mądrość ta przywędrowała na Ziemie Polskie wraz z Biblią, z której to pochodzi.

W języku polskim funkcjonują również dwa  inne przysłowia o takim samym znaczeniu: „Nie mów hop, póki nie przeskoczysz” oraz  „Nie dziel skóry na niedźwiedziu”.

 

Co oznacza przysłowie nie chwal dnia przed zachodem słońca?

5.   Lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu.

To powiedzenie jest swego rodzaju metaforą. Wróbel w tym przysłowiu symbolizuje marność, i niedoskonałość, natomiast gołąb-  coś lepszego, wspaniałego. Wróbel jest mały, drobny, natomiast gołąb- duży. Jak już się zapewne domyślacie znaczenie tego przysłowia jest takie, że lepiej jest  mieć mało, ale jednak coś mieć, niż chcieć mieć więcej czegoś, czego nie możemy zdobyć. Proste, prawda?

Nie trzeba uczyć się przysłów, by móc je w pełni zrozumieć. W wielu wypadkach wystarczy znać symbolikę, bądź też pewne wątki literackie lub historyczne.

6.   Apetyt rośnie w miarę jedzenia

Apetyt jest oznaką zdrowia i witalności. Towarzyszy on każdej zdrowej istocie. W przypadku jednak, gdy „dopada” nas w trakcie posiłku, albo tuż po, może być oznaką choroby. To znane polskie powiedzenie obrazuje nam pewną prawidłowość rządzącą ludzką naturą: im więcej czegoś posiadamy, tym więcej i więcej chcemy tego mieć. Jeśli uda nam się osiągnąć dany cel, zaraz chcemy dążyć do wyższego, trudniejszego

7.   Co ma wisieć, nie utonie

Jest to jedna z bardziej niezrozumiałych mądrości ludowych, której to samodzielne  zrozumienie, szczególnie dla młodych ludzi, jest wyjątkowo trudne. Wynika to pewnie dlatego, że to niezwykle popularne powiedzenie pochodzi aż z 1618 roku, kiedy to powszechnie używany język polski wyglądał zupełnie inaczej. Słowo wisieć odnosi się do słowa zawisły, które to oznaczało pewny, przesądzony.

Dokładnie tłumacząc, oznaczałoby to, że co jest pewne, nie zniknie w toni naszego życia. Przekładając to na język współczesny, oznacza to że co ma się wydarzyć, to i tak się wydarzy, a my nie mamy na to żadnego wpływu. Proste, prawda?

8.   Dzieci i ryby głosu nie mają

Jest to przysłowie stosowane najczęściej przez rodziców, którzy chcą podkreślić, że ostatnie słowo i tak należy do nich. Jego znaczenie jest dość proste do zrozumienia, niemniej jednak niektórzy mają z nim problem. Dlatego też już śpieszę z tłumaczeniem: W rozmowach na poważne tematy, między dorosłymi, dzieci nie mają prawa się wypowiadać.

Znaczenie przysłowia dzieci i ryby głosu nie mają

9.   Grosz do grosza, a będzie kokosza

Przysłowie bardzo często powtarzane wnukom przez dziadków, by zachęcić ich do odkładania pieniędzy. Znaczenie bez wątpienia zna większość z nas: Nieważne jak mały jest pieniądz, i tak się liczy; Z wielu groszy uzbiera się większa suma i będzie można pozwolić sobie na więcej. Niektórzy mogą się zastanawiać czym jest kokosza. Otóż kokosza w języku staropolskim oznaczała sumę grosza.

Istnieje również inne przysłowie o praktycznie takim samym znaczeniu: „Ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka”. Ziarno samo w sobie jest bardzo małe, ale odkładając cierpliwie kolejne ilości może się jego zebrać całkiem spora miara, to znaczy duża ilość.

10. Łaska pańska na pstrym koniu jeździ

Na koniec, kolejna już mądrość staropolska zawierająca słowo „koń”. Choć jest to szeroko znane i powszechnie używane polskie przysłowie ludowe, nadal wiele osób ma problem z podaniem jego dokładnego znaczenia.

Winowajcą jest tutaj słowo „pstry”- różnokolorowy. Interpretując dalej, biel jest powszechnie kojarzona z pozytywnymi cechami: na białym koniu jedzie dobry królewicz z bajki, karetę księżniczki ciągnie 6 białych koni. Z kolei kolor czarny jest  kolorem smutku, nieszczęścia oraz złych mocy. Czarny koń, według różnych podań, był wierzchowcem szatana.

Jak już się niektórzy pewnie domyślają, przysłowie „Łaska pańska na pstrym koniu jeździ”  oznacza po prostu, że przychylność osób zamożnych, wysoko postawionych jest bardzo niestabilna i zmienna, ulega ciągłym zmianom. Nigdy więc nie wiadomo, czy wczorajsza przychylność ze strony ludzi mających władzę jest także dzisiaj aktualna.

 

Znaczenie przysłowia łaska pańska na pstrym koniu jeźdz

Czy to już wszystkie najważniejsze przysłowia?

Oczywiście, że nie. Najczęściej używanych  przysłów w języku polskim jest oczywiście dużo więcej, jednak nie sposób jest ich wszystkich tutaj zaprezentować. Wybrałem te, które moim zdaniem są najpopularniejsze oraz przez wiele osób błędnie interpretowane. Prezentując więcej, z pewnością zniechęciłbym Was do przeczytania artykułu oraz do  samego tematu przysłów i powiedzeń.

Polskich mądrości ludowych jest naprawdę bardzo, dużo. Wynika to z tego, że nasz język ojczysty jest językiem bardzo dobrze rozwiniętym, ukształtowanym przez wiele, wiele lat. Przysłowia warto znać, ponieważ wzbogacają nasze wypowiedzi i pozwalają  łatwiej oraz niekiedy szybciej wyjaśnić pewne zachowania i zjawiska.

Spodobały Ci się zaprezentowane powiedzenia? Nie znasz znaczenia niektórych z nich, a chcesz je w łatwy sposób utrwalić, a może chcesz poznać więcej popularnych powiedzeń i przysłów w języku polskim? Jeśli tak, to sprawdź zestawy fiszek z przysłowiami oraz ich znaczeniami w serwisie Fiszkoteka.pl i  rozpocznij naukę zupełnie za darmo już teraz!

Których z zaprezentowanych powiedzeń nie znaliście? Jakich przysłów używacie najczęściej? Podzielcie się nimi w komentarzach.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *