7 najważniejszych różnic między amerykańskim i brytyjskim angielskim

41497741_m

Angielski w wersji amerykańskiej i brytyjskiej różni się miejscami dość mocno. Nasza lista 7 najważniejszych różnic między amerykańskim i brytyjskim angielskim pozwoli Ci wybrać swój ulubiony dialekt i konsekwentnie trzymać się go bez przypadkowego mieszania ich cech.

0. Czym jest dialekt?

Dialekt to odmiana języka, której słownictwo, gramatyka i fonetyka odróżniają ją od innych odmian tego języka. Przykładami z naszego podwórka mogą być dialekty kaszubski, mazowiecki czy śląski.

1. Zgodność rzeczowników zbiorowych z czasownikiem

W zależności od wariantu, którego używamy, uzgodnienie rzeczowników zbiorowych (np. zespół, grupa) z czasownikami może przybierać różne formy.
Brytyjski angielski dopuszcza możliwość użycia czasownika w liczbie pojedynczej lub w liczbie mnogiej: The band is ready to play lub The band are ready to play.

Z kolei wariant amerykański wymaga, by po rzeczowniku zbiorowym zawsze następował czasownik w liczbie pojedynczej: The band is ready to play.

Ciekawostka: na początku swojego istnienia, nazwa “Stany Zjednoczone” była uzgadniana z czasownikiem w liczbie mnogiej (the United States are). W miarę rozwijania się tożsamości narodowej i poczucia jedności wśród Amerykanów, zwłaszcza po Wojnie Secesyjnej, nazwę państwa zaczęto uzgadniać z czasownikiem w liczbie pojedynczej (the United States is).

2. Czas Present Perfect

Czas Present Perfect jest obecny w obu wariantach, jednak to brytyjski angielski wykorzystuje go znacznie częściej. Present Perfect zazwyczaj stosowany jest w następujących sytuacjach:

  • kiedy zdarzenie z przeszłości ma efekt w teraźniejszości

  • we frazach zawierających słowa ‘just’, ‘already’ i ‘yet’

  • kiedy czynność rozpoczęta w przeszłości nadal trwa w teraźniejszości (I’ve worked in this company for five years)

  • kiedy czynność ma miejsce po raz któryś (np. This is the first/sixth/hundredth time I’ve driven a car) itp.

Różnica między dwoma opisywanymi w tym artykule wariantami widoczna jest zwłaszcza w dwóch pierwszych z wymienionych sytuacji.

  • Zdarzenie z przeszłości ma efekt w teraźniejszości:
    BrE (British English): I’ve broken my hand.
    AmE (American English): I broke my hand.

  • ‘just’, ‘already’, ‘yet’:
    BrE: I’ve just finished writing the final paper. / I’ve already seen that show. / I haven’t read the book yet.
    AmE: I just finished writing the final paper. / I already saw that show. / I didn’t read the book yet.

3. Przyimki

Czy zdarzyło Ci się kiedyś zawiesić na chwilę, by zastanowić się, czy aby na pewno w tym miejscu należy użyć ‘on’, a nie ‘in’ albo ‘at’?
Nie dość, że “drobnica” taka jak przyimki jest wyjątkowo trudna do zapamiętania, to na domiar złego różni się w zależności od tego, czy znajdujemy się na starym czy nowym kontynencie. Jeśli chcecie doszlifować ich znajomość, przydatne będzie to zestawienie:

British English

American English

at the weekend

on the weekend

play in a team

play on a team

I’ll talk to John

I’ll talk to/with John

He jumped out of the window

He jumped out the window

different from

different from/than

4. Słownictwo

Oba warianty angielskiego od zawsze garściami czerpały z innych języków, ale nie zawsze z tych samych i nie zawsze w tym samym stopniu. Wskutek tego, od czasu do czasu używają różnych słów, mówiąc o tej samej rzeczy. Przykładowe różnice to m.in.:

British English

American English

Polskie tłumaczenie

lift

elevator

winda

holiday

vacation

wakacje

petrol

gas

benzyna

car park

parking lot

parking

underground

subway

metro

Jeżeli chcesz w najwygodniejszy sposób nauczyć się pozostałych słówek, które różnią się w amerykańskim i brytyjskim angielskim, zajrzyj do tego zestawu fiszek i tego filmiku :)

5. Pisownia

Ważne, by wybierając  dany wariant angielskiego, konsekwentnie trzymać się jego zasad pisowni. Czasami nie jest to proste, ponieważ różnic ortograficznych między amerykańskim a brytyjskim angielskim jest dosyć sporo.

  • pisownia końcówki -our/-or
    BrE: colour, flavour, neighbour
    AmE: color, flavor, neighbor

  • pisownia końcówki -re/-er
    BrE: centre, theatre, sabre
    AmE: center, theater, saber

  • pisownia końcówki -ise, -ize, -isation, -ization
    BrE: organise, realise, organisation
    AmE: organize, realize, organization

  • odmiana czasowników
    Screenshot from 2015-08-21 11:50:55.png
    Źródło: http://www.onestopenglish.com/grammar/grammar-reference/american-english-vs-british-english/differences-in-american-and-british-english-grammar-article/152820.article

6. Interpunkcja

Interpunkcja to kolejny aspekt, którym różnią się oba warianty.

  • Zwroty grzecznościowe:
    BrE: Mr, Mrs, Dr (brak kropki)
    AmE: Mr., Mrs., Dr.

  • Daty:
    BrE: schemat “dzień/miesiąc/rok” – 11/6/2015 oznacza 11 czerwca 2015
    AmE: schemat “miesiąc/dzień/rok” – 11/6/2015 oznacza 6 listopada 2015

    BrE: lata 90. XX wieku – 1990s
    AmE: lata 90. XX wieku - 1990’s

  • Godziny:
    BrE: 11.30
    AmE: 11:30

  • Cytaty:
    BrE: ‘Some people never go crazy. What truly horrible lives they must lead.’
    AmE: “Some people never go crazy. What truly horrible lives they must lead.”

 

7. Wymowa

Skąd właściwie wzięły się różnice między dwoma dialektami?
Przed podpisaniem Deklaracji Niepodległości w 1776 r. zarówno Amerykanie, jak i Brytyjczycy mówili z identycznym akcentem – oba warianty miały rotyzację, co w telegraficznym skrócie oznacza tyle, że w wyrazach takich jak hard  czy butter wymawiano głoskę /r/. W miarę upływu lat sytuacja zaczęła się zmieniać: wśród brytyjskich arystokratów popularny stał się akcent bez rotyzacji. W konsekwencji, po zachodniej stronie Atlantyku /r/ dało się słyszeć znacznie częściej, niż na Wyspach Brytyjskich.
Oba dialekty mają swoich miłośników. Oczywiście zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Stanach Zjednoczonych występują dziesiątki lokalnych wariantów języka angielskiego, ale za standardowe uważa się dialekty Received Pronunciation (Wielka Brytania) i General American (Stany Zjednoczone). Fani RP często argumentują swój wybór bardziej “wyrafinowanym” brzmieniem (tym dialektem posługuje się m.in. Królowa Anglii), natomiast GA wydaje się być łatwiejszy do zrozumienia, zwłaszcza dla osób, które nie mówią płynnie po angielsku.

Rotyzacja
Jedna z cech, która odróżnia oba warianty, to wspomniana już wcześniej rotyzacja, czyli wymawianie głoski /r/ przed spółgłoskami i na końcu wyrazów. GA to dialekt z rotyzacją, dlatego Amerykanin słowo ‘bird’ wypowie jako /bɜːrd/ (znak ‘ɜː’ to w alfabecie fonetycznym ‘długie e’). RP to dialekt bez rotyzacji – /r/ nie jest wymawiane przed spółgłoskami i na końcu wyrazów, dlatego z ust wyspiarzy usłyszymy prawdopodobnie tubalne /bɜːd/.

Flapping
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech GA jest tzw. ‘flapping’, czyli… używanie ‘flapa’ (spółgłoski uderzeniowej dziąsłowej, ale ‘flap’ brzmi dużo przyjaźniej). W międzynarodowym alfabecie fonetycznym głoska ta oznaczana jest symbolem [ɾ] i jest bardzo podobny do dźwięku /d/. Amerykanie bardzo często stosują go między samogłoskami, stąd ‘butter’ (‘masło’) może brzmiec jak ‘budder’.
BrE: better – /ˈbetə/, latter – /ˈlatə/
AmE: better – /ˈbeɾər/, latter – /ˈlaɾər/

Akcent na sylabę
Niektóre słowa mogą być akcentowane w różny sposób w zależności od dialektu. Poniższa tabelka przedstawia przykłady takich słów (wielkie litery oznaczają, że dana sylaba jest akcentowana).

British English

American English

Polskie tłumaczenie

ADult

aDULT

dorosły

BALLet

ballET

balet

DEtail

deTAIL

szczegół

VACCine

vaccINE

szczepionka

GARage

gaRAGE

garaż

Zajrzyj również do tego krótkiego filmiku, by zobaczyć jak powyższe różnice brzmią w ustach native’ów, oraz naszego artykułu o eliminowaniu polskiego akcentu, jeśli chcesz zacząć szlifować swoją wymowę.

Mamy nadzieję, że rozróżnienie między amerykańskim i brytyjskim angielskim nie będzie teraz stanowić dla Ciebie problemu. Jeśli znasz inne cechy, którymi różnią się oba dialekty, koniecznie daj nam znać w komentarzach.

Artykuł na podstawie źródeł własnych oraz:

http://esl.about.com/od/toeflieltscambridge/a/dif_ambrit.htm

http://www.onestopenglish.com/grammar/grammar-reference/american-english-vs-british-english/differences-in-american-and-british-english-grammar-article/152820.article

http://www.diffen.com/difference/American_English_vs_British_English

http://www.thepunctuationguide.com/british-versus-american-style.html

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *